Home › Kennisbank › Due diligence
Verkoopproces · Boekenonderzoek

Due diligence bij bedrijfsverkoop: wat onderzoekt de koper?

Due diligence, in gewoon Nederlands het boekenonderzoek, is de fase waarin de koper controleert of uw bedrijf is wat u ervan heeft verteld. Wat hij onderzoekt, hoe lang dat duurt en hoe u voorkomt dat de prijs in deze fase alsnog zakt.

Onderwerp: VerkoopprocesLeestijd: 8 minutenBijgewerkt: 17 november 2026

Na de intentieovereenkomst krijgt de koper toegang tot uw boeken. Tot dat moment heeft hij zijn bod gebaseerd op het informatiememorandum en op wat u hem heeft verteld. Nu gaat hij het controleren. Voor veel ondernemers is dit de zwaarste fase van de verkoop: weken van vragen, documenten en adviseurs die elk detail willen zien, terwijl het bedrijf gewoon moet doordraaien.

De kern in het kort

Due diligence is het onderzoek dat een koper uitvoert voordat hij de koopovereenkomst tekent. Het bestrijkt de cijfers, de belastingen, de contracten, het personeel en de bedrijfsvoering, en duurt in het MKB doorgaans vier tot acht weken. Voor u als verkoper is het geen examen dat u afwacht, maar een fase die u voorbereidt. Wie zijn dossier op orde heeft en bekende punten vooraf meldt, houdt de prijs uit het bod overeind.

Wat is due diligence?

Due diligence betekent letterlijk gepaste zorgvuldigheid. In een overnametraject is het de naam voor het boekenonderzoek: het systematische onderzoek waarmee de koper vaststelt of de informatie klopt waarop hij zijn bod heeft gebaseerd, en of er risico's zijn die hij nog niet kent. De termen due diligence, boekenonderzoek en DD betekenen in de praktijk hetzelfde.

Juridisch staat tegenover de onderzoeksplicht van de koper uw mededelingsplicht als verkoper. Wat u weet en wat voor de koper van belang is, hoort u te melden. Dat is meer dan een formaliteit. De volledige inhoud van de dataroom wordt bij het tekenen vastgelegd en aan de koopovereenkomst gehecht. In de koopovereenkomst spreekt u vervolgens af hoe die informatie meetelt, bijvoorbeeld dat alles wat daar op het eerste gezicht duidelijk uit blijkt als bekend geldt. Wat op die manier is gedeeld, kan de koper u later niet als verrassing tegenwerpen. Openheid beschermt dus ook u.

Wat onderzoekt de koper?

De omvang verschilt per koper en per bedrijf, maar in vrijwel elk onderzoek komen dezelfde zes onderdelen terug.

1. Financieel

De kwaliteit van de winst staat centraal. De koper wil weten of de genormaliseerde EBITDA waarop hij heeft geboden houdbaar is: welke correcties zijn gemaakt, of de omzet terugkeert, hoe de marges zich ontwikkelen en hoeveel werkkapitaal het bedrijf nodig heeft. Ook de netto schuld wordt vastgesteld, want die bepaalt het verschil tussen de ondernemingswaarde en de prijs voor uw aandelen.

2. Fiscaal

Aangiften vennootschapsbelasting, btw en loonheffingen, lopende discussies met de Belastingdienst en de fiscale positie van de vennootschap. De koper van aandelen koopt het fiscale verleden mee en wil dus weten wat daarin zit.

3. Juridisch

Contracten met klanten en leveranciers, huurovereenkomsten, vergunningen, intellectueel eigendom en lopende of dreigende geschillen. Bijzondere aandacht gaat naar bepalingen die een klant of leverancier het recht geven op te zeggen wanneer het bedrijf van eigenaar wisselt.

4. Commercieel

De klantenkring, de afhankelijkheid van enkele grote klanten, de orderportefeuille en de positie in de markt. Een koper die betaalt voor toekomstige winst wil begrijpen waar die winst vandaan komt.

5. Personeel

Arbeidsovereenkomsten, arbeidsvoorwaarden, pensioen, verzuim en vooral de vraag wie de sleutelpersonen zijn en of zij blijven. Leunt het bedrijf sterk op u als eigenaar, dan komt dat hier onvermijdelijk naar boven.

6. Operationeel

De staat van machines en gebouwen, de systemen, de afhankelijkheid van bepaalde software of leveranciers en, waar dat speelt, milieu en veiligheid.

Hoe lang duurt een due diligence?

In het MKB duurt het boekenonderzoek doorgaans vier tot acht weken. De doorlooptijd hangt minder af van de omvang van uw bedrijf dan van de kwaliteit van uw dossier. Staan de documenten klaar in een geordende dataroom en worden vragen binnen enkele dagen beantwoord, dan blijft het onderzoek kort. Moet elk stuk nog worden opgezocht, dan loopt het uit, en elke week vertraging geeft de koper ruimte om te twijfelen.

De dataroom is de beveiligde online omgeving waarin u de documenten deelt. Vragen van de koper lopen via een vaste vragenlijst, zodat u het overzicht houdt over wat is gevraagd en wat is beantwoord.

Waarom de prijs juist in deze fase onder druk komt

Tijdens het boekenonderzoek heeft u in de regel exclusiviteit gegeven. U praat dus met één koper, en die weet dat. Elke bevinding kan hij gebruiken om opnieuw over de prijs te beginnen. In de praktijk loopt een bevinding uit op een van vier uitkomsten: een lagere prijs, een specifieke garantie of vrijwaring, een deel van de koopsom dat tijdelijk in depot blijft, of een koper die afhaakt.

Het belangrijkste wapen daartegen ligt vóór het onderzoek. In de intentieovereenkomst leggen wij vast op welke cijfers en aannames het bod is gebaseerd en wat een bevinding wel en niet mag betekenen voor de prijs. Zo blijft de prijs uit het non binding offer overeind en wordt het boekenonderzoek een controle in plaats van een tweede onderhandeling.

Zo bereidt u zich voor als verkoper

  1. Begin ruim van tevoren. Cijfers, contracten en de afhankelijkheid van u als eigenaar brengt u niet in een paar weken op orde. Hoe dat werkt, leest u bij verkoopklaar maken.
  2. Onderzoek uw eigen bedrijf eerst zelf. Kijk met de ogen van een koper naar uw dossier, voordat een koper dat doet. Wat u zelf vindt, kunt u oplossen of toelichten.
  3. Richt de dataroom in voordat erom wordt gevraagd. Een compleet en logisch geordend dossier wekt vertrouwen en houdt het tempo erin.
  4. Meld bekende punten zelf. Een zwak punt dat u vooraf op tafel legt, is een gegeven. Hetzelfde punt dat de koper zelf ontdekt, is een vertrouwensbreuk en een argument voor korting.
  5. Leg de spelregels vast in de intentieovereenkomst. Omvang en duur van het onderzoek, en de gevolgen van bevindingen.
  6. Houd het bedrijf op koers. Dalen de resultaten tijdens het traject, dan heronderhandelt de koper. Werk daarom met één aanspreekpunt dat de vragen afhandelt, zodat u zelf kunt blijven ondernemen.

Vendor due diligence: het onderzoek zelf vooraf laten doen

Bij een vendor due diligence laat u als verkoper vooraf een onafhankelijk onderzoeksrapport opstellen dat u aan kopers ter beschikking stelt. Dat kost tijd en geld, maar het versnelt het traject, voorkomt verrassingen en maakt biedingen beter vergelijkbaar. Bij grotere transacties met meerdere bieders is het gebruikelijk. In het kleinere MKB volstaat vaak een lichtere variant: een grondige eigen doorlichting van de cijfers en de contracten voordat u de markt op gaat.

Veelgestelde vragen

Wat is due diligence?

Due diligence is het onderzoek dat een koper uitvoert voordat hij een bedrijf koopt. Hij controleert de cijfers, de belastingen, de contracten, het personeel en de bedrijfsvoering, om vast te stellen of de informatie klopt waarop zijn bod is gebaseerd en of er risico's zijn die hij nog niet kent. In het Nederlands heet het boekenonderzoek.

Wat is het verschil tussen due diligence en boekenonderzoek?

Er is geen verschil. Boekenonderzoek is de Nederlandse term voor due diligence. In de praktijk worden beide woorden, en de afkorting DD, door elkaar gebruikt.

Hoe lang duurt een due diligence bij een MKB bedrijf?

Doorgaans vier tot acht weken. De doorlooptijd hangt vooral af van de kwaliteit van het dossier: staat alles klaar in een geordende dataroom en worden vragen snel beantwoord, dan blijft het onderzoek kort.

Wie betaalt de due diligence?

De koper betaalt zijn eigen onderzoek en zijn eigen adviseurs. U betaalt als verkoper uw eigen voorbereiding en de adviseurs die u daarbij helpen. Laat u vooraf zelf een onderzoeksrapport opstellen, een vendor due diligence, dan komt dat voor uw rekening.

Kan een koper na de due diligence nog afhaken?

Ja. Tot de koopovereenkomst is getekend, is de koper in de regel niet gebonden aan de koop zelf. Welke bevindingen een reden mogen zijn om de prijs aan te passen of af te haken, legt u bij voorkeur vooraf vast in de intentieovereenkomst.

Wat gebeurt er als de koper iets vindt dat ik zelf niet wist?

Dan wordt eerst vastgesteld hoe groot het punt werkelijk is. Vaak is het op te lossen met een toelichting of een specifieke garantie. Is het een wezenlijk risico, dan volgt een gesprek over de prijs of over zekerheden. Een goede voorbereiding verkleint de kans op zulke verrassingen aanzienlijk.

Staat u voor een boekenonderzoek?

Plan een vertrouwelijk gesprek. Wij kijken met u naar uw dossier, de punten die een koper gaat vinden en de afspraken die u vooraf wilt vastleggen. Vrijblijvend en strikt vertrouwelijk.

drs. Anthony Degenaar, Founder en senior M&A-adviseur bij MKB Bedrijfsovername
Uw adviseur

drs. Anthony Degenaar

Founder & senior M&A-adviseur · lid DCFA

Elk traject voer ik persoonlijk uit, van de eerste oriëntatie tot de overdracht bij de notaris. Ruim twintig jaar M&A-ervaring, opgedaan bij KPMG en EY, als dealmaker bij Marktlink en als ondernemer die zijn eigen bedrijf verkocht. U spreekt dus altijd degene die ook aan tafel zit.

Klaar voor de volgende stap?

Plan een vertrouwelijk en vrijblijvend kennismakingsgesprek. U wordt binnen één werkdag persoonlijk teruggebeld door Anthony.

  1. 1
    U laat uw gegevens achter. Dat kost u één minuut.
  2. 2
    Anthony belt u binnen één werkdag. Vertrouwelijk, zonder verkooppraatje.
  3. 3
    U bepaalt zelf hoe verder. Geen nieuwsbrief, geen verplichtingen.

Liever direct bellen? +31 (0)6 17 454 088
of mail naar info@mkb-bedrijfsovername.nl

Door te verzenden gaat u akkoord met onze privacyverklaring. Uw gegevens worden uitsluitend gebruikt om contact met u op te nemen.

✓

Bedankt voor uw bericht

Anthony neemt binnen één werkdag persoonlijk contact met u op. Liever direct schakelen? Bel +31 (0)6 17 454 088.

Bel Anthony Gesprek aanvragen